به گزارش خبرنگار مهر چهارمین نشست تخصصی تاریخ مجلس با محوریت بررسی ساختار و کارکرد مجلس شورای ملی در دورههای 17 و 18 عصر سه شنبه 24 اردیبهشت در ساختمان مشروطه برگزار شد.
در ادامه این برنامه محمد حسننیا پژوهشگر و مدرس دانشگاه با ارائه مقالهای تحت عنوان «بررسی مسئله نفت ایران و تقابل با شرکت نفت ایران و انگلیس در مجالس 17 و 18» گفت: بررسی مباحث نفت ایران و تقابل دولت ایران با شرکت نفت ایران و انگلیس و در مجموع دولت انگلیس، در منابع دست اول تاریخی، از مباحث بازتابی نشده تاریخ معاصر ایران است.
وی افزود: اگر این موضوع با روش هرمنوتیکی و تفسیر و تاویل منابع دست اول تاریخی که صورت مذاکرات مجلس شورای ملی از جمله همین منابع است، مورد مداقه قرار گیرد گوشههای نهفتهای از تاریخ نفت و نیز فعالیت نهاد پارلمانی ایران در قبال مسئله نفت را هویدا خواهد ساخت.
حسن نیا ادامه داد: در بین مجالس شورای ملی، مجلس 17 و 18 نقش زیادی در مسئله نفت ایران و تلاش در جهت صیانت از ملی شدن نفت که در مجلس 16 صورت گرفته بود، دارند.
این پژوهشگر در زمینه تاریخ گفت: پس از ملی شدن نفت که در مجلس 16 اتفاق افتاد و واکنشی که انگلیسیها و شرکت نفت ایران و انگلیس به این عملکرد ایران نشان دادند نقش مجلس 17 و 18 در ارتباط با مجلس ایران و تقابل با شرکت نفت ایران و انگلیس، دو چندان شد.
حسن نیا گفت: مجلس 18 نیز پس از کودتای 28 مرداد 1332 تشکیل شد و از آن جایی که مسئله کنسرسیوم و ورود شرکتهای نفتی خارجی به صحنه نفت ایران، در این دوره بوده است، همین بر اهمیت بررسی موضوع نفت در مجلس 18 میافزاید.
بررسی مسائل اقتصادی در مجالس 17 و 18 موضوع مقاله عبدالرحمن حسنی فرد، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی بود.
وی در مقالهای با عنوان «تعامل مجلس و دربار در سالهای 1331 و 1334 براساس منطق قدرت» گفت: یکی از موضوعات مرتبط با قدرت در دوران معاصر ایران، نسبت میان نهادهای مردمی و قدرت تاریخی و با سابقه ناشی از حکومت بوده است.
وی افزود نحوه تعامل این دو طرف با یکدیگر نشان از میزان قدرت و تبلور آن دارد. از جمله نهادهایی که در تاریخ معاصر ایران بعد از مشروطه شکل گرفت نهاد مجلس یا پارلمان بود؛ مجلس و حکومتی که از تاریخ و سابقه طولانی و گستردهای برخوردار بود از زمان شکل گیری، همواره در حالت جنگ و جدال به سر میبرد.
حسنی فر اضافه کرد: این جدال علی الخصوص در مواقعی که حکومت در منافع شخصی عدهای محدود تاکید داشته و در مقابل آن مجلس هم برآمده از رای و نظر مردم و در راستای منافع آنها بوده باشد، تبلور یافته است.
استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: شکل گیری و رشد و ارتقاء جایگاه مجلس در هر جایی مبتنی بر محتوای آن و بر اساس خواست و نیاز مردم، موضوعی است که تابع مولفههای متفاوتی همچون قدرتهای ساختاری و باسابقه، سیاست مداران، نخبگان فکری، احزاب و گروههای سیاسی و به طور کلی شرایط زمانی و مکانی .
وی ادامه داد در طول معاصر تاریخ ایران مجلس نمودهای متفاوتی به صورت گسترده در راستای منافع مردم داشته است که برگرفته از تعامل قدرت سیاسی ناشی از حکومت با آن میتواند تعبیر شود.
حسنی فر افزود: مجالس 17 و 18 در شرایط خاصی از تاریخ ایران شکل گرفته اند؛ از یک طرف در یکی از این مجالس یک دولت نسبتا ملی با ویژگیهایی چون آزادی تقریبی مردم در انتخاب یا گرایش به دادن آزادی در انتخاب از جانب برخی متولیان امر و نیز لحاظ کردن مقداری از نیازها و خواستهای مردم و بهره گیری از استقلال در تصمیم گیریها در راس کار بود.
وی اضافه کرد: از طرف دیگر حکومت به واسطه کودتا 28 مرداد با ویژگیهایی چون کم کردن آزادی و حق انتخاب گری مردم و کاهش تصمیم گیریهای مستقل و حرکت در راستای قدرت تاریخی خود، مجددا قدرت میگرفت.
نظر شما